Easy is een leugen
En het is essentieel om dat te begrijpen in onze zoektocht naar betekenis.
“Met ons product wordt jouw leven makkelijker!” Het is een van de meest voorkomende marketingclaims. Niet zonder reden. We houden van gemak! Maar zouden we dat moeten doen?
Gemak biedt comfort. Maar inspanning en aandacht bieden betekenis.
Een sms of e-mail voelt niet zo persoonlijk als een handgeschreven brief. We hebben niet echt het gevoel dat we iets hebben bereikt als we onze was stralend schoon uit de machine halen. En als we willen afvallen, kunnen we naar een plastisch chirurg gaan. Maar dat geeft niet hetzelfde gevoel van voldoening als wanneer we ons committeren om die kilo’s eraf te werken in de sportschool.
Logica versus emotie
Het is toch niet logisch?
Als we simpelweg op zoek zijn naar manieren om problemen op te lossen, dan hebben we een boodschap op een veel efficiëntere manier overgebracht, besteden we minder tijd aan de was (en die is waarschijnlijk zelfs schoner dan wanneer we hem met de hand wassen) en zijn we snel van die extra kilo’s af…
Maar het voelt gewoon niet hetzelfde. Emotioneel geeft het ons geen gevoel van voldoening. En uiteindelijk zijn wij emotioneel gedreven in ons zijn.
De denkfout van “meer tijd”
Misschien denken we dat we door dingen makkelijker te maken, problemen sneller kunnen oplossen, zodat we meer tijd overhouden voor de leuke dingen in het leven, en dat die dingen ons een gevoel van vervulling zullen geven.
Dit is waar ik denk dat we een denkfout maken. Vervulling komt niet noodzakelijk voort uit leuke dingen. Leuke dingen brengen ons momenten van vreugde, zeker. Maar dat is iets anders dan vervulling — een meer doorlopend gevoel van tevredenheid met wie je bent en wat je doet in het leven. Alles wat we bewust doen kan bijdragen aan dit gevoel.
Een moeder die 200 jaar geleden leefde, kon haar hele dag besteden aan het wassen van kleren. Dat voelde niet als ’tijdverspilling’, omdat het diende om voor haar gezin te zorgen.
Door alles makkelijk te maken halen we de inspanning eruit en wordt het een belasting. Het is niet langer een betekenisvolle activiteit, de was. Dus nemen we steeds meer belastende karweitjes op ons en hebben we steeds minder doelgerichte bezigheid. Welkom uitputting. Welkom burn-out.
Druk en versnipperd
We leven in het multitasking-tijdperk dankzij “gemak”. We kunnen van alles doen, in nauwelijks enige tijd, op elk willekeurig moment.
Vooral nu velen van ons thuiswerken, zijn dagen superversnipperd geraakt. Efficiëntie tot the max! We proberen zo veel mogelijk gedaan te krijgen in zo weinig mogelijk tijd. Snelle Zoom-calls met een muisklik, snelle koffie uit onze mooie machine, snel de vaatwasser uitruimen, snel dit grappige hondenvideo’tje van een minuut bekijken dat een vriend heeft gedeeld, snel berichten beantwoorden — we springen van het een naar het ander. En houden zo veel mogelijk ballen tegelijk in de lucht.
Door deze versnippering en het multitasken zijn we constant bezig, maar het is nooit genoeg. Het roept ook de vraag op: waaraan wil je tijd besteden, en wat is een afleiding? Er worden zoveel artikelen geschreven over hoe je je focus kunt bewaren. Het lijkt alsof we een onvermogen ervaren om onze eigen keuzes te maken. We worden steeds reactiever. En aan het einde van de dag hebben we het gevoel dat we niet veel ‘echt’ (lees: doelgericht) werk hebben gedaan.
Onze hedendaagse zoektocht naar zingeving
Technologische uitvindingen en sociaaleconomische vooruitgang hebben ons leven inderdaad comfortabeler gemaakt. En een deel van die vooruitgang is zeker positief. Persoonlijk ben ik erg blij met een wasmachine (en dat de was doen niet langer alleen een vrouwentaak is). De verandering die we nodig hebben, gaat niet over teruggaan in de tijd. We moeten iets in onszelf veranderen.
Ik denk niet dat het toeval is dat veel mensen tegenwoordig op zoek zijn naar meer doel en betekenis in hun leven. We beseffen dat er iets belangrijks ontbreekt in de manier waarop we in de wereld staan.
Wat zijn we eigenlijk aan het doen?
Deze vraag rijst op individueel én collectief niveau. Op individueel niveau heeft het ons gemak gebracht, maar ook stress en een behoefte aan zingeving. En ironisch genoeg heeft ons consumentisme van producten die een makkelijker leven beloven ons met een groot probleem opgezadeld: de impact op onze planeet. De Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties zijn een oproep aan landen en organisaties om deel uit te maken van positieve verandering.
Een strategie voor verandering
We hebben nieuwe strategieën nodig om toe te werken naar een zinvoller leven en een zinvollere wereld. Maar hoe doen we dat? Hoe kunnen we de leugen van gemak voor onszelf en onze wereld ontmaskeren?
Ik geloof dat het begint met het vinden van een nieuwe manier om “present” te zijn in ons leven. Ken Uzelf, Organiseer Uzelf en Participeer Uzelf. Dat is misschien niet makkelijk, maar het kan je helpen om te vereenvoudigen en je te richten op de juiste dingen die wél vervulling brengen. Het is het verschil tussen geleefd worden en bewust leven.
Strategy 1 — Ken Uzelf en maak bewuste keuzes
Het is een beetje een open deur, maar als je op zoek bent naar betekenis dan moet je eerst naar binnen gaan. Wie ben je en wat wil je bereiken in dit leven, en waarom? Het formuleren van een persoonlijke purpose statement kan je helpen dat tastbaar te maken. En het kan dienen als jouw persoonlijke kompas bij het maken van keuzes.
Elke keuze heeft het potentieel om je op een pad te sturen. Als je ze niet bewust maakt, kun je het leven ervaren als een grote pingpongbal die alle kanten op stuitert. Dan is de makkelijkste weg misschien om het gebaande pad te volgen. Maar dat is wellicht niet het meest vervullende pad voor jou.
Nogmaals: gemak is een leugen. Als we leven zonder bewustzijn, worden we geleefd. Dat zal nooit echt goed aanvoelen. Hoeveel succes je ook behaalt volgens traditionele maatstaven: geld, status of titels.
Strategy 2 — Organiseer Uzelf voor succesvolle keuzes
Afscheid nemen van gemak betekent gewoonten reorganiseren. En het lastige aan gewoonten is dat ze zo diep verankerd zijn in ons automatische gedrag dat het veranderen ervan echte inspanning vereist. Nieuwe gewoonten opbouwen gaat niet van de ene op de andere dag. Het vraagt toewijding om te proberen, te falen, en dit duizend keer te herhalen.
Je kunt jezelf helpen om gewoonten te veranderen die je niet dienen, door ze eerst te benoemen. Bijvoorbeeld door te erkennen dat je twee uur per dag op sociale media doorbrengt, en dat dit een gewoonte is die je wilt doorbreken omdat je bewust kiest voor minder afleiding in je leven. Of misschien heb je de gewoonte om geen tijd te maken voor dingen die je plezier en energie geven, terwijl je daar wel voor wilt gaan. Schrijf deze ambities voor gedragsverandering op! Ze zijn net zo belangrijk, zo niet belangrijker, dan je professionele ontwikkelingsplan. Dit is jouw persoonlijke ontwikkelingsplan.
Zodra je eerlijk met jezelf bent geweest en hebt benoemd welke gewoonten verandering nodig hebben, is het uitzoeken van manieren om jezelf daarin te organiseren doorgaans geen hogere wiskunde. Voortbordurend op de bovenstaande voorbeelden: leg je telefoon weg, zet meldingen en geluiden uit, ga misschien zelfs zo ver dat je je account verwijdert. En voor de tweede gewoonteverandering wil je misschien leuke activiteiten aan je agenda toevoegen en hobby’s oppakken. Doe wat goed voor je voelt. Hier geldt, bij het maken van een keuze en niet terugvallen in de makkelijke gewoonte: KEEP.GOING. Als je terugvalt, geef jezelf een flinke oppepper en een knuffel, en probeer het opnieuw.
Strategy 3 — Participeer Uzelf en draag bij aan iets groters
In ons kapitalistische systeem consumeren we veel meer dan alleen goederen. We consumeren nieuws, politiek en diensten. Het lijkt alsof de wereld om ons draait: de lezers, de kiezers, de belastingbetalers, de klanten. Kortom, degenen die betalen. Journalisten, politici en organisaties worden geacht onze behoeften te dienen en onze problemen op te lossen.
Makkelijk, comfortabel consumentisme maakt ons lui. Het positioneert ons als toeschouwers en geeft ons een excuus om geen verantwoordelijkheid te nemen voor wat er in de wereld om ons heen gebeurt. Het voedt ook het individualisme. Er is juist iets bijzonders aan geven, zorgen en je verenigen met anderen. Vervulling kan nooit plaatsvinden als je passief blijft en alleen voor jezelf leeft.
Hoewel het makkelijk is om anderen aan te wijzen als verantwoordelijk voor verandering, is het enorm zingevend om zelf bij te dragen aan iets groters. We willen allemaal geliefd zijn, maar liefde, verbinding en saamhorigheid kun je niet kopen. Dit zijn noodzakelijke ingrediënten voor een vervuld leven. Kijk waar en hoe je jouw vaardigheden en middelen kunt inzetten voor een groter doel.
Wil je in gesprek over purpose en zinvol leven? Laten we contact hebben!